Eğitimci/Türkçe Öğretmeni
Bir çocuğa bırakılabilecek en paha biçilmez miras, sayfaların arasında başlayan o ömürlük dostluktur. Kitap, insan zihninin en sessiz ama en güçlü limanıdır. Bireyin kendini, dünyayı ve hayatın akışını anlamlandırmasının en zarif yoludur. Büyük filozof Socrates’in dediği gibi, "Sorgulanmamış bir hayat yaşamaya değer değildir." İşte kitaplar, o sorgulama cesaretini bize veren en sadık rehberlerdir. Ancak bir çocuğa kitap okumasını öğütlemek kolaydır. Asıl mesele, ona okumayı sevdirebilmektir. Kalıcı alışkanlıklar, söylenen sözlerden ziyade şahit olunan davranışlarla kazanılır. Nitekim Montaigne’in dediği gibi, "Söylemek başka, yapmak başkadır." Çocuğuna okuma tavsiyesinde bulunan bir anne babanın, elinde kitapla ona rehberlik etmesi binlerce nasihatten daha derindir. Çünkü bir çocuğun ilk kütüphanesi ahşap raflar değil, anne babasının elinde tuttuğu o kitaptır.
Dijital ekranların dikkati sürekli böldüğü günümüzde, kitaplara yer açabilmek ailelerin bilinçli çabasını gerektiriyor. Tam da bu noktada kendimize sormalıyız: Çocuklarımızdan okumalarını beklerken, bizler onların dünyasında ne kadar okuyan birer yetişkiniz? Çocuklar dinlediklerini değil, gördüklerini hayatlarına aktarırlar. Evinde anne babasının bir kitabın satırlarında dinlendiğini ve yeni dünyalar keşfettiğini gören çocuk için okumak, hayatın doğal bir parçası hâline gelir. Aksine, ellerden ekranın düşmediği bir evde çocuğa okuma baskısı yapmak çoğunlukla karşılıksız kalır. Jean-Jacques Rousseau’nun da belirttiği gibi, "Çocuklara öğreteceğimiz en iyi şey, iyi örnek olmaktır."
Kitap sevgisinin ilk tohumlarının atıldığı bu iklimi evde zenginleştirmek için devasa kütüphanelere gerek yoktur. Çocuğun ilgi alanlarına uygun küçük bir kitaplık ve ulaşılabilir bir okuma köşesi hazırlamak, onun dünyasında büyük bir pencere açar. Unutulmamalıdır ki her çocuğun merak dünyası benzersizdir. Kitap seçerken kendi beğenilerimizi değil, onların merakını merkeze almalıyız. Socrates’in işaret ettiği gibi, "Eğitim, bir kapı açmaktır, o kapıdan içeri girmek ise çocuğun özgür seçimidir." Onlara kendi kitaplarını seçme özgürlüğü tanımalıyız; zira insan, kendi iradesiyle bağ kurduğu dünyaya daha güçlü bağlanır.
Okumayı yalnızca sınav başarısına ya da zoraki bir ödeve indirgemek, kitapların sunduğu ruhsal zenginliği gölgeler. Düzenli okumak anlama kapasitesini artırır; ancak Cemil Meriç’in vurguladığı gibi, "Kitap, zekâyı kibarlaştırır." Kitap okuyan bir çocuk, farklı hayatlarla empati kurar ve olayları sorgulayarak düşünme becerisi kazanır. Bugün eğitim vizyonumuz olan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, öğrencilerimizi ezberci bir anlayıştan uzaklaştırarak bilgiyi anlamlandıran, sorgulayan ve özümseyen bireyler olarak yetiştirmeyi amaçlar. Karşımıza çıkan sınav gerçeği ve hayatın kendisi, artık sadece metin okuyan değil, okuduğunu eleştirebilen, çıkarım yapabilen ve özgün yorum yapabilme becerisi yüksek genç nesiller talep ediyor. Maarif modelinin öngördüğü bu verimli yapı, kitap okuma alışkanlığıyla birleştiğinde, yalnızca Türkçe dersinde değil, tüm derslerde mantıksal çıkarımlar yapabilmenin, problemleri doğru kavrayabilmenin ve düşüncelerini özgürce ifade edebilmenin en doğal zeminini hazırlar. Çünkü öğrenci ancak okuyarak anlar, anladıkça kavrar ve kavradığı ölçüde başarılı olur.
Kitap okumak, insan zihninin kilitli kapılarını açan sihirli bir anahtar gibidir. Francis Bacon’ın dediği gibi, "Okumak insanı olgunlaştırır, konuşmak hazırcevap yapar, yazmak ise doğruluk kazandırır." Çocuklarımızın zihinsel kaslarını güçlendiren, odaklanma süresini artıran ve hayal gücünü geliştiren en büyük güç yine kitaptır. Bu sevgiyi kalıcı kılmak için evlerimizde ekranları bir kenara bırakarak ortak okuma saatleri oluşturabilir, okuma sonrası sohbetleri sınava dönüştürmeyip "Sen olsaydın nasıl bir son yazardın?" gibi sorularla onların düşüncelerine alan açabiliriz. Kısacası niceliğe değil, çocuğun kitapla kurduğu nitelikli bağa odaklanmalıyız.
Bizler okulda okuma kültürünü aşılamak, çocuklarımızı doğru kitaplarla buluşturmak için gayret ederken, en büyük gücümüzü siz kıymetli velilerimizden alıyoruz. Okul, temelleri evde atılan yapıyı güçlendirir, bu iki alan uyum içinde hareket ettiğinde kitaplar hayatın kılavuzuna dönüşür. Marcus Aurelius’un dediği gibi, "Hayatımız, düşüncelerimizin eseridir."
Gelin, çocuklarımıza sadece kitap okumalarını söylemeyelim, onlarla birlikte okuyalım, meraklarını destekleyelim. Çünkü okulda atılan her tohum, evdeki toprakta ne kadar sulanırsa o kadar büyür, kitap sevgisi evde başlar, etkisi ise bir ömür boyu sürer.
