HABER49- Uzman Diyetisyen Veysel Büyüközer, gıda takviyelerinin bilinçsiz kullanımında ortaya çıkabilecek risklere dikkat çekerek önemli uyarılarda bulundu.
www.haber49.net’e konuşan Büyüközer, gıda takviyelerinin yüksek konsantrasyon içerdiğini belirterek, bu durumun sindirim sistemi, dolaşım sistemi ve bağışıklık sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini vurguladı.
“TAKVİYE GIDALAR TÜKETİLİRKEN UZMANLARDAN DETSEK ALINMALI”
Büyüközer, sağlık profesyonellerinin yönlendirmesi olmadan yapılan her kullanımın risk barındırabileceğini anlatarak, “Toplumun çok kullandığı, bildiği, hakkında bilgi sahibi olduğu ancak bilinçsiz tüketildiği takdirde sağlık açısından ciddi risk oluşturabilecek bazı durumları bilmenizde fayda var. Takviyeler aslında ilaç olmasalar da konsantre oldukları için sindirim sistemine, dolaşıma ve bağışıklık sistemine ciddi zarar verebilir. Bir diğer konu ise gıda takviyelerinin bir bilim dalı olmasıdır. Bununla ilgili mutlaka sağlık profesyonellerinden destek almanız gerekir” dedi.
TAKVİYE GIDA NEDİR VE İÇERİK YAPISI NELERDİR?
Beslenmenin yerine geçmeyen, ancak destekleyici nitelik taşıyan takviyelerin kapsül, tablet, sıvı, şase ya da toz formunda bulunabildiğini belirten Büyüközer, bu ürünlerin doğrudan gıda yerine kullanılmadığını ifade ederek şunları söyledi:
“Gıda takviyesi nedir? Öncelikle gıda takviyesi; beslenme yerine geçmeyen, beslenme amaçlı tüketilmeyen, destekleyici olabilen kapsül, tablet, sıvı, şase ya da toz formunda olabilen bileşenlerin tamamına verilen isimdir. Nelerdir bu takviye gıdalar? Mineraller, vitaminler, amino asitler, yağ asitleri, prebiyotikler, probiyotikler ve bitkisel ekstraktlardır. Bunlar genelde takviye gıdalar olarak bilinir.”
KİMLER KULLANMALI?
Gıda takviyelerinin kimler tarafından kullanılması gerektiğini açıklayan Büyüközer, şöyle devam etti:
“Takviye gıdayı kimler kullanır? Genelde mineral ve vitamin eksikliği tespit edilen kişiler kullanır. Bu durum genellikle kan tahlilleriyle ortaya çıkar ve hekim kontrolünde değerlendirilir. Gebeler destek amaçlı kullanabilir. Yaşlı bireylerde, yani geriatri hastalarında eklem sağlığı için kullanılabilir. Gelişim bozukluğu olanlar da kullanabilir. Ancak son zamanlarda artık herkes çok kullanıyor. Bunun sebepleri arasında sosyal medyanın güçlü etkisi, bilgi kirliliği ve yönlendirmeler ile birlikte endüstriyel tarımın artması sonucu gıdalardan alınamayan besinler nedeniyle takviye gıdalara ihtiyaç duyulduğu yönündeki algı yer almaktadır.”
GIDA TAKVİYELERİNDE RİSKLER VE YANLIŞ KULLANIM TEHLİKESİ
“Doğal” algısıyla sınırsız tüketim yapılmasının ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirten Büyüközer, “Gıda takviyelerinde risk durumları söz konusudur. Doğal diye sınırsız kullanım, sürekli tüketim, birden fazla takviyenin aynı anda kullanılması, bilinmeyen ürünlerin tercih edilmesi, FDA onayı veya Sağlık Bakanlığı ya da Tarım Bakanlığı onayı olmayan ürünlerin bilinçsiz tüketilmesi, dozaj miktarının bilinmeden kullanılması risk oluşturur. Ayrıca eczane, sağlık kuruluşu veya güvenilir satış noktaları dışında kontrolsüz şekilde alınan ürünlerin fazla tüketilmesi de risklidir. Bunun yanında ilaçlarla birlikte kullanımı da ciddi risk grupları oluşturur. Bu konuda bilinçli olmak çok önemlidir. Mineral ve vitaminlerin diyetisyen veya hekim önerisiyle, hastalık durumlarında mutlaka hekim tavsiyesiyle, spor yapan bireylerde diyetisyen desteğiyle kullanılması gerekir. İlaç kullanan bireylerde ise mutlaka ilacı yazan doktorun önerisi alınmalıdır. Aksi halde ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir” diye konuştu.
VİTAMİN VE MİNERAL KULLANIMI NASIL OLMALI?
Büyüközer, son dönemlerde en sık kullanılan mineral ve vitamin takviyeleri hakkında şu bilgileri verdi:
“Özellikle D vitamini ve demir gibi ürünler öne çıkmaktadır. D vitamini genellikle sabah tok karnına kullanılır. Bir vitamin olduğu için K vitamini ile birlikte kullanılması daha sağlıklıdır. Aksi halde kemik sağlığı açısından istenilen etki sağlanmayabilir. Genellikle damla formunda K vitamini ile birlikte satılmaktadır.
B vitamini, özellikle kadınlarda demir ve B vitamini eksikliğinin sık görülmesi nedeniyle yaygın olarak kullanılır. Kan tahlili sonucuna göre hekim tarafından genellikle tablet formunda verilir ve sabah saatlerinde kullanılması önerilir.
Magnezyum, sporcuların, eklem ve kas ağrısı yaşayanların sık tercih ettiği bir takviyedir. Ancak magnezyumun farklı formları vardır. Magnezyum malat ve magnezyum glisinat bunlardan bazılarıdır. Glisinat formu gece alındığında uyku kalitesi açısından daha faydalıdır. Malat formu ise gündüz alındığında kas sağlığı ve bağışıklık açısından destekleyici olabilir.
Omega-3, kalp ve damar sağlığı için yaygın olarak kullanılan bir takviyedir. Burada önemli olan EPA ve DHA miktarıdır. EPA ve DHA oranının 800 mg seviyelerinin üzerinde olması gerekir. Piyasada fiyat farkının nedeni de genellikle bu oranlardır.
Prebiyotik ve probiyotikler sık kullanılan takviyelerdendir. Doğru kullanım aç karnına veya gece yatmadan önce olmalıdır. Yemekten sonra alındığında en az dört saatlik açlık süresi olması daha uygundur. En az 2-3 ay düzenli kullanım önerilir.
C vitamini kullanımı da önemlidir. Suda çözünen vitaminler vücuttan fazla su atımına neden olabilir. Eksiklik yoksa gereksiz kullanım önerilmez. Ayrıca takviyelerin birlikte ve kontrolsüz kullanımı karaciğer ve böbrek üzerinde yük oluşturabilir.”
“BİTKİSEL EKSTRAKTLAR CİDDİ SAĞLIK SORUNLARINA YOL AÇABİLİR”
Büyüközer bitkisel ekstraktların kontrolsüz kullanımının ciddi sorunlara yol açabileceğini belirterek, “Zayıflama veya ödem atma amacıyla bilinçsiz şekilde kullanılan bu ürünler vücutta ciddi hasar oluşturabilir. Bu nedenle dikkatli olunmalıdır. Genel olarak takviye gıdaların bilinçsiz kullanılmaması, mutlaka sağlık profesyonelleri kontrolünde tüketilmesi gerekir” dedi.