HABER49-Küresel pay piyasaları, bu hafta Orta Doğu'daki gelişmeler, ABD Merkez Bankasının (Fed) para politikasına ilişkin beklentiler ve teknoloji şirketlerinin karlılıklarına yönelik öngörülerle karışık seyrederken, gelecek hafta başta ABD olmak üzere dünya genelinde açıklanacak enflasyon verileri yatırımcıların odağına yerleşti.
ABD'de iş gücü piyasalarının verdiği soğuma işaretleriyle Fed'in olası şahin adımlarına ilişkin beklentiler aralık ayına ötelenirken, jeopolitik risklerle yüksek seyrini koruyan petrol fiyatları, enflasyon korkularını körüklemeye devam etti.
Orta Doğu'da çatışmaların bölge geneline yayılarak enerji arzını tehdit edici boyuta ulaşması varlık fiyatlarının yönü üzerinde etkili oldu. Hürmüz Boğazı'nda tanker trafiğinin yavaşlaması da enerji arzına ilişkin endişeleri artırırken, yükselen enerji maliyetlerinin enflasyonist baskıları güçlendirebileceğine yönelik tahminleri öne çıkardı.
Çarşamba günü Beyaz Saray'ın, Pentagon'dan 3 Kasım'daki ara seçimlerden önce gerçekleştirilebilecek İran hedeflerine yönelik saldırı seçenekleri geliştirmesini istediğine yönelik haber akışı piyasalarda risk algısını artırırken cuma günü ABD Başkanı Donald Trump'ın aksi yöndeki açıklamaları piyasaları bir nebze rahatlattı.
Trump ayrıca, Rusya'nın ABD ve küresel piyasalara ilk aşamada 300 bin tonun üzerinde, kasım boyunca ilave 500 bin ton ve ardından 1 milyon ton dizel yakıt tedarik etmesi konusunda Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile anlaştıklarını duyurdu.
Söz konusu gelişmeler ABD'de enflasyonun hızlanmasında önemli etkisi bulunan enerji maliyetlerinin azalabileceği beklentisi oluştururken, gözler gelecek hafta başta ABD olmak üzere dünya genelinde açıklanacak enflasyon verileri ile Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası Grubu'nun 2026 yıllık toplantıları kapsamında önde gelen merkez bankaları başkanlarının konuşmalarına çevrildi.
Analistler, enflasyon verilerinin dünya genelinde merkez bankalarının faiz politikalarına yön vereceğini belirterek, verilerin beklentilerin altında gelmesi durumunda küresel ölçekte para politikalarında sıkılaşma sürecinin yavaşlayabileceğini kaydetti. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in bu ayki toplantısında yüzde 83 ihtimalle politika faizini sabit bırakacağı öngörülüyor.
Öte yandan Fed'in bu hafta yayımladığı Federal Açık Piyasa Komitesinin (FOMC) 15-16 Eylül'de düzenlenen toplantısına ilişkin tutanaklar, yıl sonuna kadar bir faiz artışı sinyali verdi. Banka yetkililerinden gelen mesajlar da bu beklentileri perçinledi.
İstanbul Ekonomi Forumu'nda konuşan Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, aralık toplantısında faiz artışına kapı açtı. Waller, "Faiz artışlarının art arda toplantılarda yapılması gerekmiyor ancak makul bir süre içinde gerçekleştirilmesi gerekiyor." diye konuştu.
Diğer taraftan özellikle yapay zeka alanındaki şirket karlılıklarının devam edip etmeyeceğine yönelik değişken beklentiler piyasalarda oynaklığı artırıyor. ABD merkezli yapay zeka şirketi OpenAI'ın, yıllık gelir hedeflerine ulaşma ihtimaline ilişkin soru işaretleri, teknoloji şirketlerinin büyüme beklentilerini gölgeleyerek sektördeki hisse senetleri üzerinde satış baskısı oluşturdu.
Analistler, gelecek haftadan itibaren hızlanacak bilanço sezonunda şirketlerin finansal sonuçlarının piyasaların yönü üzerinde etkili olabileceğini belirterek, karlılık performansı ve büyüme beklentilerine ilişkin öngörülerin yatırımcıların pozisyonlanmasında belirleyici olabileceğini ifade etti.
Bu gelişmeler ve ABD Hazine Bakanlığının 6 milyar dolarlık geri alım gerçekleştirmesiyle tahvil piyasalarındaki satış baskısı bu hafta bir miktar hafifledi. Çarşamba günü yüzde 5,36 ile 2002'den bu yana en yüksek seviyesini test eden ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi, haftayı yüzde 5,25'te tamamladı.
Dolar endeksi ise jeopolitik belirsizlikler ve avronun değer kaybıyla güçlenmeye devam etti. Dolar endeksi haftalık bazda yüzde 0,3 artışla 102,2 seviyesine yükseldi.
Fed'in bu ay faiz artışına gitmeyebileceğine yönelik beklentilerin güçlenmesi ve tahvil faizlerinin geri çekilmesiyle alternatif maliyeti azalan altının onsu iki haftalık düşüşünü sonlandırdı. Altının onsu yüzde 1,3 artışla 4 bin 194 dolara çıktı. Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 2,12 artışla 104,4 dolarda haftayı tamamladı.
NEW YORK BORSASI POZİTİF SEYRETTİ
ABD'de pay piyasaları bu hafta pozitif seyretti. Haftalık bazda New York borsasında S&P 500 yüzde 1,15, Nasdaq endeksi yüzde 0,64 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,93 yükseldi. Şirket bilançolarına yönelik güçlü kar beklentileriyle hafta içinde rekor seviyeleri test eden New York borsasında, haftanın son işlem günlerine doğru söz konusu yükseliş ivme kaybetti.
Makroekonomik veri tarafında ise ABD'de Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi, ekimde 46,3'e gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti. Böylece tüketici güveni mayıs ayından bu yana en düşük seviyesine indi.
Ülkede Tedarik Yönetim Enstitüsü (ISM) hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), eylülde 54,9'a gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşirken sektördeki büyüme hızının yavaşladığına işaret etti.
Gelecek hafta salı ikinci el konut satışları, çarşamba enflasyon, perşembe Fed Başkanı Kevin Warsh'un konuşması, Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), perakende satışlar, haftalık işsizlik maaşı başvuruları, Philadelphia Fed imalat sanayi endeksi, cuma sanayi üretimi ve kapasite kullanımı verileri takip edilecek.
BOE BAŞKANI BAİLEY İSTANBUL'DAN MESAJ VERDİ
Avrupa borsaları bu hafta jeopolitik belirsizlikler nedeniyle petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi ve Fransa ekonomisine yönelik mali endişelerle İngiltere hariç negatif seyretti.
Fransa Maliye Bakanı Roland Lescure'dan gelen güven temin edici açıklamalar, ülke ekonomisine ilişkin endişeleri azaltırken, ülkenin 10 yıllık tahvil faizindeki yükseliş de frenlendi. Fransa'nın 10 yıllık tahvil getirisi haftayı yatay seyirle yüzde 4,85 seviyesinde tamamladı.
Gelecek hafta Tayland'da gerçekleştirilecek IMF ve Dünya Bankası Grubu'nun 2026 yıllık toplantıları kapsamında Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın yapacağı konuşma yakından takip edilecek.
Öte yandan İngiltere Merkez Bankası (BoE) Başkanı Andrew Bailey, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından düzenlenen İstanbul Ekonomi Forumu'nda konuştu. Bailey, artan belirsizliklere rağmen küresel finansal sistemin direncini koruduğunu ancak rehavete kapılmamak gerektiğini belirterek, "Bu nedenle, daha büyük şokların istisna olmadığı bir dünyaya hazırlıklı olmalıyız." dedi.
Orta Doğu'daki savaşın, büyüme, enflasyon ve faiz oranlarına ilişkin büyük bir belirsizlik yarattığını dile getiren Bailey, devlet tahvil piyasaları, kredi piyasaları ve varlık değerlemelerindeki mevcut kırılganlıkların açığa çıkabileceğini kaydetti.
Bu arada Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Ukrayna'ya yönelik 90 milyar avroluk destek kredisinin savunma bileşeni kapsamında ülkeye yeni ödeme gerçekleştirildiğini açıkladı. Açıklamada, 1,24 milyar avroluk finansmanın Ukraynalı kuruluşlar tarafından üretilen dronlar, dron önleme sistemleri, dron mühimmatı ve füzeleri kapsadığı belirtildi.
Bu gelişmelere ek olarak Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), küresel ekonomik büyümenin bu yıl yüzde 2,6 seviyesine yavaşlayacağı uyarısında bulunurken mal ve hizmet ticaretinde yüzde 4 büyüme öngördü. Kuruluş, dünya ekonomisinin 2027'de ise yüzde 2,7 büyüyeceği tahminine yer verdi.
Bu hafta açıklanan verilere göre, Avro Bölgesi'nde bileşik Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), eylülde 53,1 puana yükselerek son 41 ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Avro Bölgesi'nde Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), ağustosta önceki aya kıyasla yüzde 1,9 yükseldi.
Almanya'da kurumsal iflaslar, ekonomideki toparlanma sinyallerine rağmen temmuz ayında da artış eğilimini sürdürerek son 13 yılın en yüksek aylık seviyesine ulaştı.
Bu gelişmelerle haftalık bazda İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,86 yükselirken, Almanya'da DAX endeksi yüzde 0,51, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,19 ve İtalya'da MIB 30 endeksi yüzde 0,27 düştü.
12 Ekim ile başlayacak haftada salı günü Almanya'da enflasyon, çarşamba ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması, perşembe Avro Bölgesi'nde sanayi üretimi, İngiltere'de sanayi üretimi, cuma Avro Bölgesi'nde enflasyon verileri karşılanacak.
- Hindistan Merkez Bankasından Şubat 2023'ten bu yana ilk faiz artışı
Asya tarafında ise tatillerden ötürü bazı borsaların kapalı olmasıyla işlem hacminin daraldığı haftada karışık bir seyir izlendi. Enerji tedarikine ilişkin endişeler ve merkez bankalarının para politikalarına yönelik beklentiler bölge piyasalarının yönü üzerinde etkili oldu.
Öte yandan bu hafta açıklanan verilere göre, Japonya'da dış ticaret dengesi ağustosta 4,06 trilyon yen (yaklaşık 25,7 milyar dolar) fazla verdi. Ülkede çalışanların kazançları ağustosta yüzde 3,8 ile beklentilerin üzerinde arttı. Analistler, ücret artışlarının Japonya'daki enflasyonun kalıcılığı konusunda fikir verdiğini belirterek, Japonya Merkez Bankasının (BoJ) gelecek dönemde politika adımlarında etkili olabileceğini kaydetti.
Bu arada Hindistan Merkez Bankası Şubat 2023'ten bu yana ilk kez faiz artışına gitti. Banka politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 5,5'e çıkardı.
Söz konusu gelişmelerle, haftalık bazda Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1 ve Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,06 yükselirken, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 5,39 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,74 düştü.
Gelecek hafta salı günü Japonya'da ÜFE, çarşamba Çin'de tüketici ile üretici enflasyonu, perşembe Japonya'da sanayi üretimi, kapasite kullanımı verileri takip edilecek.
Pazartesi Japonya'da piyasalar Spor Günü nedeniyle kapalı olacak.
TASFİYESİNE KARAR VERİLEN BAZI YATIRIM FONLARINA İLİŞKİN DÜZENLEMELERİ İÇEREN KANUN TEKLİFİ TBMM'DE
Yurt içinde ise yatay seyreden Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 0,03 düşüşle 12.265,98 puandan kapandı.
Tamamlanan haftada birçok önemli gelişme yaşanırken, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, "Ekonomi ve Finansta Milli Vizyon Zirvesi"nde yaptığı konuşmada, " Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'na (TEFAS) açık 17 fonun tasfiyesi yapıldı. 43 bin fon katılımcısının paraları ilgili bankalara transfer edildi." dedi.
Öte yandan AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan "Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi", TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklife göre fonların tasfiyesi Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) gözetim ve denetiminde tasfiye ile görevli kuruluşlar tarafından yürütülecek.
Kurulca belirlenen fonlarda, ilgili fonun tasfiye malvarlığından, net yatırım tutarı 1 milyon Türk lirasının altında olan yatırımcılar için bu tutarda, 1 milyon Türk lirası ve üzerinde olan yatırımcılar için ise en fazla 1 milyon Türk lirası ara ödeme yapılabilecek.
Öte yandan TCMB tarafından İstanbul Finans Merkezi'nde (İFM) düzenlenen İstanbul Ekonomi Forumu, aralarında Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, BoE Başkanı Andrew Bailey'nin de olduğu dünyanın dört bir yanından merkez bankası başkanları ile üst düzey politika yapıcılarını bir araya getirdi.
Etkinliğin kapanışında konuşan TCMB Başkanı Fatih Karahan, İstanbul Ekonomi Forumu'nu yıllık bir etkinlik haline getireceklerini belirterek, "Bir sonrakinin hazırlıkları hemen bundan sonra başlıyor. Umarım her yıl iple çekeceğiniz, meslektaşlarınızla yeniden bir araya gelebileceğiniz, yenileriyle tanışabileceğiniz ve bu diyalogları sürdürebileceğiniz bir buluşma olur." dedi.
Gelecek hafta yurt içinde ödemeler dengesi verileri takip edilecek. AA Finans Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının ağustosta 3 milyar 502,9 milyon dolar fazla vereceği tahmininde bulundu.
Dolar/TL de haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,3 üzerinde 49,2700'dan tamamladı.
Gelecek hafta yurt içinde salı ödemeler dengesi, perşembe bütçe dengesi, cuma TCMB piyasa katılımcıları anketi, konut satışları, konut fiyat endeksi ve uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu S&P Global Ratings'in, beklenen Türkiye değerlendirmesi takip edilecek.
