HABER49- ABD Başkanı Donald Trump, 9 Ekim'de küresel akaryakıt fiyatlarını düşürmek amacıyla Rusya ile yüz binlerce ton dizel tedariki konusunda anlaşmaya vardıklarını ve bu kapsamda yaptırımların geçici olarak askıya alındığını duyurmuştu.
Trump, anlaşma çerçevesinde Rusya'nın ilk etapta 300 bin tonun üzerinde, kasım ayında ilave 500 bin ton ve sonraki süreçte 1 milyon ton dizel yakıt tedarik edeceğini açıklamıştı.
Rus hükümeti 10 Ekim'de anlaşma doğrultusunda dizel ihracat yasağını kısmen kaldırırken, ilk aşamada 500 bin ton yakıtın dünya piyasalarına gönderilmesinin hedeflendiğini bildirdi. ABD Hazine Bakanlığı da Rusya menşeli dizelin satış ve teslimat işlemlerine 7 Nisan 2027'ye kadar izin verdi.
İlk tanker 23 Ekim'de yola çıktı
Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, 21 Ekim'de ABD'ye yapılacak ilk sevkiyatın 40 bin ton kapasiteli tankerle gerçekleştirileceğini açıkladı. Novak, Rusya'nın petrol rafinerilerinin üretim kapasitesine bağlı olarak dizel ihracatını kademeli biçimde artıracağını belirtti.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov da 23 Ekim'de ilk dizel tankerinin ABD'ye doğru hareket ettiğini ve sevkiyatların düzenli şekilde devam edeceğini bildirdi.
Küresel piyasalara etkisi sınırlı olabilir
Anlaşmanın Rus dizelinin ABD pazarına ulaşmasını kolaylaştırması beklenirken, sevkiyatların devamlılığı konusunda rafinerilerin üretim durumu, iç tüketim ve enerji altyapısına yönelik saldırılar belirleyici unsurlar olarak öne çıkıyor.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) Enerji Güvenliği ve İklim Değişikliği Programı araştırmacısı Masha Kotkin, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, küresel dizel talebinin günlük yaklaşık 29 milyon varil olduğunu belirtti.
Rusya'nın ilk aşamada göndermeyi taahhüt ettiği 300 bin metrik ton dizelin yaklaşık 2,25 milyon varile karşılık geldiğini aktaran Kotkin, bu miktarın küresel piyasalar üzerinde önemli bir değişim yaratmasını beklemediğini ifade etti.
Kotkin, söz konusu sevkiyatın mevcut arz sıkıntısını gidermeye veya fiyatları düşürmeye yeterli olmayacağını vurgulayarak, sonraki teslimatların Rus rafinerilerinin durumuna bağlı olmasının anlaşmanın güvenilirliğini de etkilediğini kaydetti.
Rafinerilerdeki hasar sevkiyatları zorlaştırabilir
Rusya'nın taahhüt ettiği miktarlara ulaşabilmesinin üretim kapasitesi ve iç piyasa talebiyle doğrudan bağlantılı olduğunu belirten Kotkin, ülkede sonbahar döneminde yazlık dizel stoklarının kışlık yakıtlarla değiştirilmesi sürecinin de devam ettiğine dikkati çekti.
Uluslararası Enerji Ajansına (IEA) göre Rusya'nın rafineri kapasitesinin yaklaşık üçte birinin hasar gördüğünü aktaran Kotkin, bu durumun üretimi sınırlandırdığını ifade etti. Rafinerilerdeki hasar nedeniyle iç piyasada yaşanan sıkıntılar üzerine Rusya'nın 31 Ocak'tan bu yana rafine petrol ürünlerine yönelik kısmi ihracat yasağı uyguladığını hatırlattı.
Ukrayna'nın Rus enerji altyapısına yönelik saldırılarının da sevkiyatlar açısından risk oluşturduğunu belirten Kotkin, Karadeniz'deki petrol tankerleri ve LNG taşıyıcılarının yanı sıra St. Petersburg petrol ihracat terminalinin de saldırılardan etkilendiğini bildirdi.
Yaptırım politikası tartışmaları sürüyor
Kotkin, dizel anlaşmasının Rusya'ya yönelik enerji yaptırımları açısından da önem taşıdığını belirterek, Trump yönetiminin geçici muafiyet kararının ABD Kongresi'nde hem Cumhuriyetçiler hem de Demokratlar tarafından tepkiyle karşılandığını ifade etti.
Kongre ile yönetim arasında yaptırım politikalarına ilişkin görüş ayrılıklarının devam edebileceğini kaydeden Kotkin, Rus dizelinin satışına yönelik geçici muafiyetlerin küresel petrol ürünleri piyasasında arz sıkışıklığını ancak çok sınırlı ölçüde hafifletebileceğini değerlendirdi.
