HABER49-Türkiye genelinde yapılan IQ testleri ve eğitim verileri üzerinden hazırlanan kapsamlı araştırma, illerin ortalama zeka seviyelerini yeniden gündeme taşıdı. “Türkiye’nin en zeki şehirleri hangileri?” sorusuna yanıt arayan çalışmada dikkat çeken bir başka başlık ise Muş’un listede yer almaması oldu. Eğitim göstergeleri, bilişsel performans verileri ve akademik altyapı gibi birçok kriterin dikkate alındığı sıralama, şehirler arasındaki farkları net biçimde ortaya koydu.
TÜRKİYE’NİN ZEKA HARİTASI NASIL OLUŞTURULDU, HANGİ VERİLER ESAS ALINDI?
Hazırlanan IQ sıralaması, tek bir teste dayalı basit bir tablo olmanın ötesinde çok boyutlu bir değerlendirme sürecinin ürünü olarak öne çıkıyor. Araştırmada, Türkiye genelinde gönüllülük esasına göre uygulanan IQ testlerinden elde edilen ortalama skorlar temel alındı. Bununla birlikte yalnızca sayısal IQ sonuçları değil; eğitim düzeyi, üniversite mezunu oranı, akademik yayın sayısı, okul başarı ortalamaları ve bilimsel faaliyetlere katılım gibi göstergeler de analiz sürecine dahil edildi. Uzmanlar, bu yaklaşımın şehirlerin bilişsel kapasitesini daha dengeli ve gerçekçi biçimde yansıttığını vurguluyor.
Ortaya çıkan tablo, özellikle eğitim altyapısı güçlü olan illerin üst sıralarda yer aldığını gösterdi. Üniversite yoğunluğu yüksek, öğrenci nüfusu fazla ve eğitim yatırımları uzun yıllardır devam eden şehirlerin ortalama IQ puanlarında belirgin bir yükseliş dikkat çekti. Bu durum, zeka seviyesinin yalnızca bireysel yeteneklerle değil, çevresel faktörler ve fırsat eşitliğiyle de doğrudan bağlantılı olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Araştırmacılar, sıralamanın şehirleri etiketlemekten ziyade eğitim politikaları açısından bir gösterge olarak okunması gerektiğinin altını çiziyor.
ZİRVEDE HANGİ ŞEHİRLER VAR, SIRALAMA NEYİ GÖSTERİYOR?
Açıklanan verilere göre listenin zirvesinde Eskişehir (105.20) yer aldı. Eskişehir’i Ankara (104.91), İzmir (104.51) ve Muğla (104.12) takip etti. Büyükşehirler arasında İstanbul (103.85) ve Bursa (103.38) gibi iller de üst sıralarda kendine yer buldu. Bu şehirlerin ortak noktası; köklü üniversiteler, güçlü akademik kadrolar, kültürel etkinlik yoğunluğu ve genç nüfus oranının yüksek olması olarak öne çıktı.
Listenin orta ve alt sıralarında ise Kayseri, Kütahya, Kırşehir, Sakarya ve Bartın gibi iller yer aldı. Bu şehirlerin IQ ortalamalarının da Türkiye genel ortalamasının üzerinde olduğu ancak üst sıralardaki illerle aralarında sınırlı farklar bulunduğu ifade edildi. Uzmanlar, sıralamadaki küçük puan farklarının şehirler arasında ciddi bir bilişsel uçurum anlamına gelmediğini, aksine eğitim ve sosyal imkanların dengelenmesiyle bu farkların hızla kapanabileceğini belirtiyor. Liste, aynı zamanda yerel yönetimler ve eğitim kurumları için yol gösterici bir tablo olarak değerlendiriliyor.
MUŞ NEDEN LİSTEDE YER ALMADI, BU DURUM NE ANLAMA GELİYOR?
Sıralamanın kamuoyunda en çok konuşulan başlıklarından biri Muş’un listede yer almaması oldu. Muş’un bu tür araştırmalarda görünmemesi, şehirdeki eğitim altyapısı, ölçüme katılım oranı ve veri çeşitliliği gibi faktörlerle ilişkilendiriliyor. Uzmanlara göre bazı illerde IQ testlerine katılımın sınırlı olması ya da yeterli veri toplanamaması, o şehirlerin sıralama dışında kalmasına neden olabiliyor. Bu durum, doğrudan zeka seviyesiyle değil, ölçüm kapsamıyla ilgili teknik bir eksiklik olarak değerlendiriliyor.
