HABER49- Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), Avrupa Birliği ve ICAO standartlarına uyumlu hazırladığı kapsamlı "İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı" ile Türkiye’deki dron kullanım kurallarını yeniden düzenledi.
Yeni düzenlemeyle birlikte yapay zeka destekli otonom sistemler ilk kez resmi mevzuata girerken, dron pilotları için üç kademeli yeni bir lisans sistemi getirildi. Türkiye’de milyonlarca amatör ve ticari dron kullanıcısını ilgilendiren talimat; dijital hava sahası yönetimi, İHA koridorları ve yazılım sertifikasyonu gibi birçok yeniliği beraberinde getirdi.
YAPAY ZEKA VE OTONOM SİSTEMLER MEVZUATTA
Talimatın en dikkat çeken maddelerinden biri, yapay zeka destekli otonom sistemlerin tanımı oldu. Uçuş sırasında çevresel şartlara uyum sağlayan, görev profilini dinamik biçimde güncelleyebilen ve pilot müdahalesi olmadan karar alabilen yapay zeka tabanlı sistemler resmi olarak mevzuata eklendi. Bu sistemlerin kullanım esasları SHGM tarafından yayımlanacak ayrı bir düzenlemeyle netleşecek; süreç tamamlanıncaya kadar ise bu operasyonlar kontrollü izin kapsamında yürütülecek.
ÜÇ KADEMELİ YENİ LİSANS MODELİ
Mevcut uygulamanın yerini alacak yeni sistemle pilot yetkileri, dron ağırlığından ziyade sahip olunan lisans seviyesine göre belirlenecek.
P0 Lisansı: Amatör kullanıcılar için düzenlenecek.
P1 Lisansı: Ticari uçuş gerçekleştiren pilotları kapsayacak.
Görüş hattı dışı (BVLOS), otonom uçuşlar, insan ve kalabalık üstü operasyonlar, kargo taşımacılığı ve yüksek riskli görevler için zorunlu olacak. P2 lisansı alacak pilotlardan en az üçüncü sınıf sağlık şartı aranacak ve sabıka kaydı kontrolü yapılacak.
DRON TRAFİĞİ DİJİTAL ORTAMDA YÖNETİLECEK
Kurulacak İHATTYS (İnsansız Hava Aracı Takip ve Trafik Yönetim Sistemi) sayesinde tüm dron uçuşları merkezi olarak takip edilecek. Uçuş izinleri tek sistem üzerinden alınırken, anlık yoğunluk izlenerek çakışan rotalar sistem tarafından uyarı olarak bildirilecek.
Ayrıca hava sahası renk kodlarıyla sınıflandırıldı.
Yeşil Bölgeler: Belirlenen şartlarda izin gerektirmeyen alanlar.
Turuncu Bölgeler: Belirli kişi veya kuruluşlara tahsis edilen, izne tabi sahalar.
Kırmızı Bölgeler: Tamamen yetkili kurumların iznine bağlı sahalar.
UZAKTAN TANIMLAMA VE YAZILIM SERTİFİKASI ZORUNLULUĞU
Basit oyuncak dronlar hariç tüm kayıtlı İHA'larda uzaktan tanımlama sistemi bulundurulması zorunlu hale getirildi. Uçuş kontrol yazılımı, kontrol istasyonu yazılımı ve çoklu dron yönetim yazılımlarının da SHGM tarafından sertifikalandırılması şart koşuldu. Sertifikası bulunmayan sistemler Türk hava sahasında kullanılamayacak.
İHA KORİDORLARI OLUŞTURULUYOR
Türkiye’de ilk kez görüş hattı dışındaki uzun mesafeli uçuşlar için "İHA koridorları" kurulmasının önü açıldı. Bu koridorlar lojistik, otonom teslimat ve endüstriyel operasyonlar için kullanılacak.
MEVCUT KULLANICILARA 2027'YE KADAR UYUM SÜRESİ
Talimat yürürlüğe girmeden önce edinilen mevcut dronlar için geçiş süreci tanındı. Mevcut kullanıcıların kayıt, uzaktan tanımlama, coğrafi sınırlama, yazılım sertifikasyonu ve İHATTYS entegrasyonunu 31 Temmuz 2027 tarihine kadar tamamlaması gerekecek.
