HABER49- Muş Devlet Hastanesi’nde görev yapan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı, aynı zamanda Başhekim Yardımcısı Op. Dr. Berivan Güner ile Üroloji Uzmanı Dr. Rıfat Burak Ergül, Ocak ayının 'Serviks Kanseri Farkındalık Ayı' olması dolayısıyla HPV (İnsan Papilloma Virüsü) hakkında önemli açıklamalarda bulundu.
Dr. Ergül ile Dr. Güner, soru-cevaplı bilgilendirme programında HPV’nin ne olduğu, nasıl bulaştığı, kimleri etkilediği, tarama testleri, aşı ve tedavi sürecini tüm yönleriyle ele aldılar. Uzman doktorların HPV ve Serviks kanseriyle ilgili soru ve yanıtları şöyle:
SERVİKS KANSERİ NEDİR?
Dr. Rıfat Burak Ergül: Serviks kanseri nedir, neden bu kadar önemlidir?
Op. Dr. Berivan Güner: Serviks kanseri, rahmin açılan kısmı olan rahim ağzı yani serviksten gelişen bir kanser türüdür. Neden bu kadar önemli? Çünkü erken yakalandığında yüzde 90 oranında iyileşme şansı vardır ve önlenebilir bir kanserdir. Buna rağmen Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre her yıl yaklaşık 600 bin yeni vaka görülmekte, 300 binden fazla kişi bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetmektedir.
HER HPV TİPİ KANSERE NEDEN OLMAZ
Dr. Ergül: Serviks kanserinin en sık nedeni nedir?
Dr. Güner: En sık sebep HPV virüsüdür (İnsan Papilloma Virüsü). Bunun dışında düşük sosyoekonomik düzey, aile öyküsü, sigara kullanımı, erken yaşta başlayan cinsel hayat ve erken yaşta çok sayıda doğum yapmak da risk faktörleri arasındadır. HPV aslında çok yaygındır. Cinsel olarak aktif olan kadın ve erkeklerin büyük bir kısmı hayatlarının bir döneminde HPV ile karşılaşır. Ancak her HPV tipi kansere neden olmaz.
ERKEKLERİN HPV'DEKİ ROLÜ
Dr. Güner: HPV genelde kadın hastalığı olarak algılanıyor. Erkeklerin HPV’deki rolü nedir?
Dr. Ergül: Bu çok önemli bir konu. Toplumda HPV enfeksiyonu genellikle kadınlarla ilişkilendiriliyor ancak erkeklerde de HPV enfeksiyonu görülebilir. Erkekler çoğu zaman taşıyıcıdır. Ayrıca HPV; erkeklerde anal kanser, genital kanser ve ağız kanserlerine de yol açabilmektedir. Bu nedenle HPV her iki cinsiyet için de son derece önemlidir.
Dr. Ergül: Serviks kanserinin erken dönemde belirtisi var mıdır, hastalar ne yapmalıdır?
Dr. Güner: Maalesef erken dönemde belirti veren bir kanser değildir. İlerleyen dönemlerde adet dışı kanama, ilişki sonrası kanama, ağrılı cinsel ilişki, kötü kokulu akıntı ve idrar yapmada zorluk gibi şikâyetler ortaya çıkabilir. Bu nedenle düzenli tarama testleri hayati öneme sahiptir. Tarama testlerimiz; Smear testi ve HPV testidir. Smear testi, rahim ağzından alınan hücrelerin mikroskop altında incelenmesidir. HPV testi ise kanser yapan yüksek riskli HPV tiplerinin saptanmasını sağlar. Bu testlerle kanser gelişmeden 5–10 yıl önce tespit edebiliriz. Böylece serviks kanseri görülme sıklığını yüzde 70’e varan oranlarda azaltabiliyoruz. Smear testi, 21 yaşından itibaren cinsel olarak aktif kadınlara 3 yılda bir yapılır. 30–65 yaş arası kadınlarda Smear + HPV DNA testi birlikte yapılır ve 5 yılda bir yeterlidir. Hastanemizde bu taramaları yapıyoruz. Ayrıca Aile Sağlığı Merkezleri'nde ücretsiz olarak uygulanmaktadır. 2025 verilerine göre hastanemizde 1763 kadına HPV DNA testi, 5400 kadına ise Smear testi yapılmıştır.
HPV AŞISI İŞE YARIYOR MU?
Dr. Ergül: HPV aşısı gerçekten işe yarıyor mu, kimler yaptırmalı?
Dr. Güner: HPV aşısı son derece etkili ve güvenilir bir aşıdır. Serviks kanserine neden olan yüksek riskli HPV tiplerine karşı yüzde 90’ın üzerinde koruyuculuk sağlar. En ideal uygulama zamanı cinsel hayata başlamadan önceki dönemdir. Ancak cinsel olarak aktif kadınlarda da fayda sağladığını biliyoruz.
Dr. Güner: Erkekler HPV aşısı yaptırmalı mı?
Dr. Ergül: Kesinlikle evet. Erkekler hem taşıyıcı olabilir hem de HPV’ye bağlı hastalıklara yakalanabilir. Ayrıca bulaş zincirini kırmak için erkeklerin de aşılanması büyük önem taşımaktadır.
HPV İLE İLGİLİ EN SIK BİLİNEN YANLIŞLAR
Dr. Ergül: Toplumda HPV ile ilgili en sık yanlış bilinenler nelerdir?
Dr. Güner: En sık karşılaştığımız yanlışlar şunlar: “Şikâyetim yok, neden aşı olayım?” Oysa HPV erken dönemde belirti vermez. “Aşı kısırlık yapıyor” düşüncesi tamamen yanlıştır. “HPV aşısı sadece kadınlara yapılır” algısı da doğru değildir. Erkekler de mutlaka aşılanmalıdır.
Dr. Güner: Ocak ayı Serviks Kanseri Farkındalık Ayı bu kapsamda erkeklere ne mesaj vermek istersiniz?
Dr. Ergül: Erkekler bu sürecin dışında değildir, aksine merkezindedir. Eşlerini, annelerini, kız kardeşlerini ve yakınlarını mutlaka tarama programlarına yönlendirmeli, aşı konusunda destek olmalıdırlar. Aynı zamanda kendileri de aşılanarak bulaş zincirinin kırılmasına katkı sağlamalıdır.
Dr. Ergül: Vatandaşlara vermek istediğiniz ana mesaj nedir? Tarama ne zaman başlamalıdır?
Dr. Güner: Serviks kanseri kader değildir. Tarama ve aşı ile korunmak mümkündür. 21 yaşından itibaren cinsel aktif kadınlar 3 yılda bir Smear testi yaptırmalıdır. 30 yaşından itibaren Smear + HPV testi birlikte uygulanır. 65 yaşına kadar tarama devam eder. Kadınlar kontrollerini ihmal etmemeli, erkekler de bu süreçte aktif destek olmalıdır.
EN RİSKLİ HPV TİPLERİ
Dr. Ergül: Tarama programlarında serviks kanseri saptanırsa hastaları nasıl bir süreç bekler?
Dr. Güner: En sık karşılaştığımız yüksek riskli HPV tipleri 16 ve 18’dir. Smear normal olsa bile HPV yüksek risk pozitifliği varsa kolposkopik biyopsi yapılır. Bu işlemde rahim ağzına özel bir solüsyon uygulanır ve renk değişimi olan alanlardan 4 adet biyopsi alınır. Biyopsi sonuçları: Düşük dereceli lezyon, orta dereceli lezyon, yüksek dereceli lezyon olur. Düşük dereceli lezyonlarda 1 yıl sonra tekrar Smear ve HPV testi yapılır. Orta ve yüksek dereceli lezyonlarda ise konizasyon ve LEEP gibi yöntemlerle rahim ağzından koni şeklinde doku çıkarılır ve takip edilir. Serviks kanseri önlenebilir ve tedavi edilebilir bir kanserdir. “Bir şey olmaz” demeden kontrollerimizi ihmal etmeyelim. Kanser tanısı konulsa bile çözümsüz değildir. Erken tanı ve doğru tedavi ile başarı şansı çok yüksektir.
