HABER49-Narman Müftüsü Habip Efendi tarafından Şark Ordusu Umum Kumandanlığı’na çekilen telgraf ve buna verilen resmî cevap, dönemin millî savunma anlayışını ortaya koyan önemli belgeler arasında yer aldı.
Araştırmacı Taner Özdemir’in incelemeleri sırasında ulaşılan belgede, Müftü Habip Efendi’nin cephede fiilen görev almak istediği görülüyor. Telgrafta, vatan savunmasının yalnız askerlerin değil, milletin tüm fertlerinin ortak görevi olduğu vurgulanıyor. Toprakların “şehit kanlarıyla yoğrulmuş mukaddes bir emanet” olduğu belirtilerek, bu emaneti korumanın dinî ve millî bir sorumluluk olduğu ifade ediliyor.
Habip Efendi’nin başvurusuna, Başkumandanlık Vekâleti Erkân-ı Harbiye Birinci Şubesi tarafından resmî cevap verildiği belirlendi. Cevap yazısında, gösterilen hassasiyet ve fedakârlık iradesi dolayısıyla teşekkür edildiği aktarıldı. Taşra ulemasının millî müdafaa konusundaki duyarlılığının takdir edildiği ifade edildi.
Belgelerde ayrıca, kadınların yaralılara bakmak ve cepheye cephane taşımak için; erkeklerin ise düşmana karşı savaşmak için hazır olduklarına dair ifadeler yer aldı. Bu yönüyle yazışma, Balkan Savaşları sürecinde toplumun her kesiminde oluşan seferberlik ruhunu yansıtıyor.
Araştırmacı Taner Özdemir, söz konusu telgrafın sıradan bir destek mesajı olmadığını belirterek, doğrudan cephede hizmet talebi içeren açık bir irade beyanı olduğunu vurguladı. Belgenin, din-devlet ilişkileri ve millî bilinç tarihi açısından önemli bir kaynak niteliği taşıdığı değerlendiriliyor.
