HABER49-Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği Erzurum Şubesi Yönetim Kurulu Üyesi ve tarih araştırmacısı Taner Özdemir’in yaptığı arşiv çalışmasında dikkat çektiği belge, Devlet Arşivleri Başkanlığı Yıldız Arşivi’nde yer alıyor.
Belgede, Erzurum’da bulunan petrol ve neft madenlerinin işletme imtiyazının Ahmed Celaleddin Paşa’ya verilmesine ilişkin kayıt bulunuyor. Hicri 24 Rebîülâhir 1316 tarihli belge, miladi takvimde 1898 yılına denk geliyor.
Belgenin merkezinde Ahmed Celaleddin Paşa var
Araştırmacı Taner Özdemir, belgede adı geçen Ahmed Celaleddin Paşa’nın Sultan II. Abdülhamid döneminin önemli devlet adamlarından biri olduğunu belirtti.
Özdemir, Osmanlı istihbarat teşkilatının başındaki Serhafiye Ahmed Celaleddin Paşa’nın Sultan II. Abdülhamid’in güvendiği isimler arasında bulunduğunu ifade etti.
Pülk bölgesindeki petrol için imtiyaz süreci
Arşiv belgelerinde Erzurum’un Tercan ilçesine bağlı Pülk köyündeki petrol ve neft kaynaklarıyla ilgili kayıtlar da yer alıyor.
Belgelere göre Ahmed Celaleddin Paşa’nın tavsiyesi üzerine Pülk’teki petrol ve neft madenlerinin işletme imtiyazının Almanya tebaasından Mösyö Şarl Rayzer’e verilmesi için süreç yürütüldü.
Hazırlanan belgelerin ilgili devlet kurumlarına gönderildiği ve konunun Şûrâ-yı Devlet’in gündemine taşındığı belirtiliyor.
Erzurum petrolü 128 yıl sonra yeniden gündemde
19. yüzyılın sonlarında petrolün ekonomik ve stratejik öneminin artmasıyla Osmanlı topraklarındaki petrol kaynakları da devletin dikkatini çekti.
Taner Özdemir, Erzurum-Pülk bölgesindeki imtiyaz sürecinin bu dönemin önemli örneklerinden biri olduğunu belirterek, arşiv belgelerinin Erzurum’un petrol geçmişiyle ilgili yeni araştırmalar için önemli bilgiler sunduğunu söyledi.
Özdemir, Pülk bölgesindeki petrolün ne kadar süre işletildiği, Şarl Rayzer’in çalışmalarının ne sonuç verdiği ve Erzurum’un başka hangi bölgelerinde petrol bulunduğu gibi soruların halen araştırılmayı beklediğini ifade etti.
